پروژهٔ تعطیلات کریسمس
بسیاری از نرم‌افزارهای بزرگ با یک طرح تجاری آغاز نشدند؛ با یک دردسر روزمره آغاز شدند. داستان پایتون، یکی از پرکاربردترین زبان‌های برنامه‌نویسی امروز، هم از همین‌جا شروع می‌شود: پژوهشگری که از ابزارهای موجود خسته شده بود و چند روز وقت آزاد داشت.
یک پژوهشگر و یک مشکل
در پایان دههٔ ۱۹۸۰، گیدو فان روسوم، برنامه‌نویس هلندی، در «سی‌دبلیوآی»، مؤسسهٔ ملی پژوهش ریاضیات و علوم رایانه در آمستردام، کار می‌کرد. او پیش‌تر در گروهی کار کرده بود که زبانی آموزشی به نام «اِی‌بی‌سی» را ساخته بود، و به گفتهٔ خودش از آن تجربه دربارهٔ طراحی زبان بسیار آموخته بود.
اکنون او در گروه «آمیبا» بود؛ یک سیستم‌عامل توزیع‌شده، یعنی سیستم‌عاملی که روی چند رایانهٔ به‌هم‌پیوسته کار می‌کند. فان روسوم در پرسش‌وپاسخ رسمی پایتون می‌نویسد که گروه برای کارهای مدیریت سامانه به راهی بهتر از نوشتن برنامه‌های زبان سی یا اسکریپت‌های پوستهٔ یونیکس نیاز داشت. او به این نتیجه رسید که زبانی ساده و خوانا مانند «اِی‌بی‌سی»، اما با دسترسی به امکانات سیستم‌عامل، این نیاز را برطرف می‌کند. و نکتهٔ مهم‌تر: به جای زبانی مخصوص آمیبا، زبانی می‌خواست که بتوان آن را به‌سادگی گسترش داد؛ همان کاستی‌ای که به نظرش بزرگ‌ترین ضعف «اِی‌بی‌سی» بود.
چند روز آزاد
به روایت خود او، «در تعطیلات کریسمس ۱۹۸۹ وقت زیادی داشتم، پس تصمیم گرفتم امتحانش کنم.» گاه‌شمار نسخه‌ها که فان روسوم در وبلاگ تاریخچهٔ پایتون منتشر کرده، دسامبر ۱۹۸۹ را آغاز پیاده‌سازی ثبت کرده است.
از «اِی‌بی‌سی» ایده‌هایی مانند گروه‌بندی دستورها با تورفتگی آمد؛ همان ویژگی‌ای که امروز کد پایتون را به‌آسانی خوانا می‌کند. سازوکار مدیریت خطا هم از زبان دیگری به نام «مادولا-۳» الهام گرفت.
نامی از یک برنامهٔ کمدی
نام پایتون ربطی به مار ندارد. پرسش‌وپاسخ رسمی پایتون می‌گوید فان روسوم در همان روزها متن‌های منتشرشدهٔ «سیرک پروازی مونتی پایتون»، مجموعهٔ کمدی تلویزیونی دههٔ ۱۹۷۰ شبکهٔ بی‌بی‌سی، را می‌خواند و دنبال نامی «کوتاه، یکتا و کمی رازآلود» بود. همان پرسش‌وپاسخ با شوخی اضافه می‌کند: لازم نیست آن برنامه را دوست داشته باشید، «اما کمک می‌کند».
از یک گروه به جهان
در طول ۱۹۹۰، پایتون درون مؤسسه نسخه‌های داخلی داشت و در پروژهٔ آمیبا با موفقیتی رو‌به‌رشد به کار رفت. فان روسوم می‌نویسد بازخورد همکاران باعث شد بهبودهای زیادی در همان روزهای نخست اضافه کند.
سپس، در ۲۰ فوریهٔ ۱۹۹۱، به روایت گاه‌شمار او، نسخهٔ ۰٫۹٫۰ در یوزنت منتشر شد؛ یوزنت شبکه‌ای از گروه‌های گفت‌وگو بود که برنامه‌نویسان آن روزها کد و ایده‌هایشان را در آن به اشتراک می‌گذاشتند. نسخه‌ها پشت سر هم آمدند و در ۲۶ ژانویهٔ ۱۹۹۴ پایتون ۱٫۰ منتشر شد.
نقطهٔ عطف
نقطهٔ عطف این قسمت، تصمیم برای عمومی‌ساختن زبان بود. اگر فان روسوم زبانی مخصوص آمیبا می‌ساخت، احتمالاً با همان پروژه فراموش می‌شد. او زبانی عمومی و گسترش‌پذیر ساخت و آن را با جهان در میان گذاشت.
درسی برای کسب‌وکارها
نخست، بهترین محصولات اغلب از دردی واقعی در کار روزانه زاده می‌شوند. اگر مشکلی هر روز شما را آزار می‌دهد، احتمالاً دیگران را هم آزار می‌دهد.
دوم، محصول را برای یک مشتری خاص قفل نکنید. راه‌حلی که بتوان آن را گسترش داد، بازار بسیار بزرگ‌تری پیدا می‌کند.
سوم، زود منتشر کنید و به بازخورد گوش دهید. پایتون پیش از رسیدن به نسخهٔ ۱٫۰، چند سال از بازخورد همکاران و کاربران تغذیه شد.
در قسمت بعد: زبانی که جامعه‌اش را پیدا کرد؛ قواعد نوشتهٔ پیشنهادها، بنیادی مستقل و فلسفه‌ای که در ۱۹ جمله خلاصه شد.
منابع
- "General Python FAQ" (Why was Python created; Why is it called Python), Python documentation, n.d. - https://docs.python.org/3/faq/general.html
- Guido van Rossum, "A Brief Timeline of Python", The History of Python, 2009-01-20 - https://python-history.blogspot.com/2009/01/brief-timeline-of-python.html
