قواعدی برای یک جامعه
در قسمت قبل دیدیم که پایتون در تعطیلات کریسمس ۱۹۸۹ آغاز شد و در ۱۹۹۴ به نسخهٔ ۱٫۰ رسید. اما زبانی که هزاران نفر با آن کار می‌کنند، دیگر نمی‌تواند فقط در ذهن یک نفر زندگی کند. پرسش تازه این بود: وقتی همه می‌خواهند چیزی به زبان اضافه کنند، چه کسی و چگونه تصمیم می‌گیرد؟
یک «دیکتاتور خیرخواه»
جامعهٔ پایتون برای فان روسوم لقبی نیمه‌شوخی داشت: «دیکتاتور خیرخواه مادام‌العمر». این لقب یعنی بحث آزاد است و هر کسی می‌تواند پیشنهاد بدهد، اما در تصمیم‌های بزرگ، حرف آخر را سازندهٔ زبان می‌زند. این الگو سال‌ها به پایتون کمک کرد تا یکدست و منسجم بماند؛ و همان‌طور که در قسمت بعد خواهیم دید، بهایی هم داشت.
پیشنهادی که روی کاغذ می‌آید
برای این‌که تصمیم‌ها فقط در رشته‌نامه‌های پراکنده گم نشوند، جامعه قالبی رسمی ساخت: «پیشنهاد بهبود پایتون». طبق پرسش‌وپاسخ رسمی پایتون، هر پیشنهاد سندی طراحی است که یک ویژگی تازه را با مشخصات فنی دقیق و دلیل وجودی‌اش توضیح می‌دهد. نخستین آن‌ها، که خودِ روند کار با پیشنهادها را تعریف می‌کند، طبق صفحهٔ رسمی‌اش در ۱۳ ژوئن ۲۰۰۰ ایجاد شد.
اثر این کار ساده اما عمیق بود: هر تغییر مهم یک نویسنده، یک متن، یک بحث عمومی و یک تصمیم ثبت‌شده داشت. سال‌ها بعد، هر کسی می‌توانست بخواند که چرا زبان این‌گونه ساخته شده است.
پایتون ۲ و یک بنیاد مستقل
به روایت گاه‌شمار فان روسوم، پایتون ۲٫۰ در ۱۶ اکتبر ۲۰۰۰ منتشر شد. کمی بعد، مالکیت زبان هم سامان تازه‌ای یافت. طبق پرسش‌وپاسخ رسمی، «بنیاد نرم‌افزار پایتون» سازمانی مستقل و غیرانتفاعی است که حق نشر پایتون را از نسخهٔ ۲٫۱ به بعد در اختیار دارد و مأموریتش پیشبرد فناوری متن‌باز پیرامون این زبان است.
همان سند توضیح می‌دهد که مجوز پایتون تا چه حد گشاده‌دست است: می‌توانید از آن در کار تجاری استفاده کنید، حتی نسخه‌های تغییرداده‌شده را بفروشید یا در محصولاتتان بگنجانید، به شرط آن‌که اطلاعات حق نشر حفظ شود. این آزادی، دست شرکت‌ها را برای اعتماد به پایتون باز گذاشت.
فلسفه در ۱۹ جمله
در ۱۹ اوت ۲۰۰۴، تیم پیترز، از برنامه‌نویسان قدیمی پایتون، متنی منتشر کرد که به «ذن پایتون» شهرت یافت. به گفتهٔ خود متن، او اصول راهنمای طراحی زبان را در ۲۰ جملهٔ کوتاه خلاصه کرد که «فقط ۱۹ تای آن‌ها نوشته شده است». چند نمونه: «زیبا بهتر از زشت است.»، «ساده بهتر از پیچیده است.» و «خوانایی اهمیت دارد.»
یکی از جمله‌ها شاید کل فرهنگ پایتون را خلاصه کند: «باید یک راه، و ترجیحاً فقط یک راه، آشکار برای انجام هر کار وجود داشته باشد.» این جمله‌ها قانون نبودند؛ زبان مشترکی بودند تا هزاران نفر بتوانند دربارهٔ «پایتونی بودن» یک راه‌حل با هم گفت‌وگو کنند.
زبانی برای همه
پرسش‌وپاسخ رسمی پایتون آن را زبانی مناسب برای نوآموزان می‌داند، با نحوی ساده و یکدست و کتابخانهٔ استانداردی بزرگ. همان سند از توزیع‌های لینوکسی نام می‌برد که بخشی از برنامه‌های نصب و مدیریت سامانهٔ خود را با پایتون نوشته‌اند، و از سازمان‌هایی مانند گوگل، یاهو و لوکاس‌فیلم که در درون خود از آن استفاده می‌کنند.
نقطهٔ عطف
نقطهٔ عطف این قسمت، نوشتن قواعد بود. پایتون با نوشتن روند پیشنهادها، سپردن مالکیت به بنیادی مستقل و ثبت فلسفهٔ خود، از سلیقهٔ یک نفر به توافقی جمعی تبدیل شد.
درسی برای کسب‌وکارها
نخست، تصمیم‌ها را بنویسید. وقتی هر تغییر مهم یک سند و یک دلیل دارد، دانش سازمان با رفتن افراد از بین نمی‌رود.
دوم، ارزش‌هایتان را کوتاه و به‌یادماندنی بیان کنید. چند جملهٔ روشن بیشتر از یک کتابچهٔ قطور به تیم کمک می‌کند.
سوم، اعتماد شرکا را با قواعد روشن مالکیت و استفاده جلب کنید. مشتری بزرگ وقتی وارد می‌شود که بداند فردا قواعد بازی تغییر نمی‌کند.
در قسمت بعد: جهشی پرهزینه به پایتون ۳، دوازده سال گذار و روزی که «دیکتاتور خیرخواه» کنار رفت.
منابع
"General Python FAQ" (What is a PEP; What is the PSF; licence; Python for beginners; significant projects), Python documentation, n.d. — https://docs.python.org/3/faq/general.html
"PEP 1 – PEP Purpose and Guidelines", peps.python.org, created 2000-06-13 — https://peps.python.org/pep-0001/
Tim Peters, "PEP 20 – The Zen of Python", peps.python.org, created 2004-08-19 — https://peps.python.org/pep-0020/
Guido van Rossum, "A Brief Timeline of Python", The History of Python, 2009-01-20 — https://python-history.blogspot.com/2009/01/brief-timeline-of-python.html
